Glasnegatieven van dhr. P.W. van der Schans

Over het fotograferen van glasnegatieven en de foto’s van dhr. Van der Schans

Van zijn familie kreeg ik een doos met oude glasnegatieven van dhr. P.W. van der Schans (1890-1981). De meeste van deze glasnegatieven zijn ongedateerd. Ook wordt bij weinig vermeld wie er op de foto staan, en waar deze zijn genomen. Met behulp van de familie Van der Schans en anderen, zoals musea, zijn enkele beelden toch goed te plaatsen.

Ik ben begonnen aan het digitaliseren van deze foto’s. Op deze pagina plaats ik de foto’s die dit opleverde, waar mogelijk voorzien van jaartal, plaats en namen.

Onderaan de pagina leg ik uit hoe ik de glasnegatieven omgezet heb naar digitale bestanden, mocht je benieuwd zijn.

Als je een plaats of een persoon herkent, dan ben ik daar zéér benieuwd naar! Zou je me willen mailen op joaswilzing@gmail.com?

Op alle foto’s, dus ook deze, rust auteursrecht. Ze zijn niet vrij om over te beschikken en te gebruiken. Mocht je wel dergelijke belangstelling hebben in één of meer foto’s, dan kun je contact met me opnemen via joaswilzing@gmail.com.

Waterwagen

Waterpomp Kerkwijk

Straatje met huis en bomen

picknick Wijk aan Zee 1912

Huize Hemelrijk 1909

Groep mensen met twee fietsen op straat

Een schoolklas, begin twintigste eeuw.
Een schoolklas in Kerkwijk begin 20ste eeuw. Op de foto staan meester De Jong en juffrouw Briefjes (met dank aan Henk Bragt voor deze informatie).

11 kinderen

Een zwart wit familieportret in een woonkamer begin 20ste eeuw
Familieportret in de woonkamer
trouwfoto van een huwelijkspaar uit begin 20ste eeuw bij een conifeer. De man houdt zijn hoge hoed in de hand, de vrouw draagt een bruidsboeket.
Een huwelijkspaar buiten bij een conifeer.
grote groep mensen voor een kerkgebouw foto naar glasnegatief begin 20ste eeuw
Een grote groep mensen, volwassenen en kinderen, voor een kerkgebouw.
Een groepje mensen bij een bankje voor een gebouw, met een zakhorloge bij een van de mannen. De jongen, staande op het bankje, heeft een bloem in zijn hand
Jongen met bloem
Glasnegatief groot huis met bomen
Een statig huis tussen de bomen.
huwelijkspaar voor conifeer
Een ander huwelijkspaar bij dezelfde conifeer.
Huwelijkspaar met bloemen
Portret van een huwelijkspaar met bloemen, geflankeerd door twee vrouwen
groep kinderen op een trapje
Groep kinderen op een trapje
familiewapen van der schans
Het familiewapen van Van der Schans, de fotograaf
Twee vrouwen bij een boom, jaartal en plaats onbekend.
Twee vrouwen bij een boom, jaartal en plaats onbekend.
Twee vrouwen staande voor een huis.
Twee vrouwen staande voor een huis.
Twee vrouwen in de sneeuw.
Twee vrouwen in de sneeuw, jaartal, plaats en personen onbekend.
Een zelfportret van dhr. Van der Schans met de door hem gebouwde radio installatie.
Een zelfportret van dhr. Van der Schans met de door hem gebouwde radio installatie.
Een zwart wit foto vanaf een glasnegatief. Een huizenrij aan de Herengracht in Purmerend, overstroomd tijdens de overstroming van 1906.
Een huizenrij aan de Herengracht in Purmerend tijdens de overstroming van 1916.
De Zuiderpolder gezien vanaf de Vooruitstraat, Purmerend, tijdens de overstroming van 1916.
De Zuiderpolder gezien vanaf de Vooruitstraat, Purmerend, tijdens de overstroming van 1916.
Familieportret voor huis met houten aanbouw
Familieportret voor huis met houten aanbouw.
Een winkelstraat met een grote groep mensen.
Een winkelstraat met een grote groep mensen.
Grootvader met kleinkind.
Dhr. P. van der Schans, de vader van de fotograaf, met een kind op schoot.
Een jongen en zijn hond.
Een jongen en zijn hond.
Vakantiefoto vanaf een heuvel. Zwrt wit. Glasnegatief. Een groep mensen met op de achtergrond een dorp of stad met grote toren.
Vakantiefoto vanaf een heuvel.

Glasnegatieven digitaliseren
Uit een erfenis kreeg ik een doos met glasnegatieven uit de eerste helft van de 20ste eeuw. Nieuwsgierig hield ik ze tegen het licht om de afbeeldingen te zien, en zag mensen, gebouwen, gebeurtenissen. In zwart wit, beschadigd en in negatief: donker en licht omgekeerd. Ik wilde de foto’s weer tot leven brengen, positief en digitaal. En waar mogelijk achterhalen welke plaatsen er op staan, of zelfs welke mensen. Al zal dat lastig zijn: de foto’s zijn oud, sommige uit 1908.

Een glasnegatief is een glazen plaatje waar een lichtgevoelige emulsie op werd aangebracht. Dit glasplaatje werd in de camera belicht, waardoor een negatief ontstond.
Een gangbare methode om glasnegatieven te digitaliseren is ze te scannen bij een gespecialiseerd bedrijf. Een thuisscanner levert een rommelige afbeelding. Maar laten scannen kost geld. Ik wilde onderzoeken welk resultaat ik zou kunnen bereiken met de spullen die ik bezit: een camera, een flitser, een flashtrigger en Photoshop.

De glasnegatieven hebben jarenlang in een schoenendoos in de schuur gestaan. Sommige in een envelopje, de meeste los in de doos. Dit heeft wat schade opgeleverd aan de glasplaatjes en op de meeste plaatjes zit een laagje stof. Daarom poets ik de kant waar géén emulsie zit met een zacht, nat doekje. De emulsie-kant laat ik met rust, want ik wil geen verdere beschadigingen aanbrengen.

tekening glasnegatief setup

Om het glasplaatje van de achterkant te belichten, heb ik een opstelling bedacht. Op de grond staat de flitser met de flashtrigger, de kop omhoog gericht. Daarboven heb ik en wit vel papier gelegd, om het licht te spreiden. Weer wat hoger eerst nog een vel papier en dan een glasplaat, hierop komt het negatief te liggen. Het licht wordt door de twee vellen papier egaal verspreid over het negatief.
Om het negatief heen leg ik karton, zodat het licht er niet langs kan gaan. Daarboven de camera, bevestigd aan het statief.

De flitser, een Canon 580ex II met een richtgetal van 58, stel ik in op 1/16 van zijn vermogen. Bij sommige glasnegatieven stel ik dit iets bij: als ze meer of minder donkere partijen laten zien, pas ik de hoeveelheid licht hier op aan. Hierbij houd ik met name het histogram in de gaten om te bepalen of een aanpassing nodig is.
De camera staat op iso 400 , f8 (zodat ook de randen scherp zijn) en een sluitertijd van 200 (ivm flitssynchronisatie). De bestanden worden in RAW opgeslagen.
Ik plaats het negatief op de glasplaat met de emulsiekant boven, stel scherp en druk af. Dan controleer ik het histogram. Als er een bergje tegen uiterst links (dus onderbelicht) of uiterst rechts (overbelicht) zit, dan pas ik de belichting aan zodat dit niet meer het geval is.
Ik fotografeer de glasplaatjes niet beeldvullend, maar laat wat ruimte over zodat ik ze later op de computer kan croppen.
Zo verder tot ik een aantal plaatjes geschoten heb.

Twee vrouwen en twee kinderen op een bankje negatief

wordt:

Een glasnegatief uity begin 20ste eeuw. Twee vrouwen zitten op een bankje met twee kinderen tussen hen in.
Een glasnegatief uity begin 20ste eeuw. Twee vrouwen zitten op een bankje met twee kinderen tussen hen in.

Ik importeer de foto’s in Adobe Bridge en open de foto die ik wil gaan bewerken in Adobe Camera Raw om ze te converteren. Hier maak ik een eerste crop. Vervolgens open ik de foto in Photoshop.
Met Silver Effex Pro uit de NIK filtercollectie haal ik de kleuren uit de foto, doorgaans met de voorinstelling ‘volledig dynamisch (scherp)’. Ik speel wat met de schuifjes tot de foto naar wens is. Als het alsnog te heftig uitpakt, dan gebruik ik het opacity-schuifje om de laag wat te temperen. Maar dan zet ik wel de ‘saturation’ op -100 zodat echt alle kleuren uit de foto verdwenen zijn. Vervolgens gebruik ik het filter ‘sharpener pro 3′ om te verscherpen.
Het mooiste moment van het bewerken is Ctrl+i: het inverteren. In één klik verschijnt de foto in positief. Een magisch moment. Ik stel dit het liefst zo lang mogelijk uit, zodat de foto zich op z’n mooist openbaart.
Ik sla de foto op als .psd, zodat ik ‘m later nog kan aanpassen. En vervolgens ook als jpeg, zodat ik de foto op mijn website kan plaatsen.

Als je tips hebt voor dit proces, of alternatieve methodes, dan ben ik daar zeer benieuwd naar. Ik hoor ze graag!
Joas

Waterwagen negatief

wordt:
Waterwagen